Rosyjski gaz przez amerykańskiego pośrednika. Co proponuje Waszyngton

W skrócie

• Według „The Wall Street Journal” wysłannicy Donalda Trumpa zaproponowali Rosji sprzedaż gazu do Europy przez amerykańskiego pośrednika. ^[1]
• Pieniądze miałyby trafiać na rachunek zastrzeżony w państwie trzecim, a Ukraina zyskałaby opłaty tranzytowe. ^[1]
• Oficjalnie UE nie zamierza wracać do rosyjskiego gazu, a europejscy urzędnicy prywatnie odrzucają ten plan. ^[1]
• Porozumienia nie ma, a Reuters nie potwierdził doniesień niezależnie. ^[3]

Co się stało

„The Wall Street Journal”, powołując się na nieujawnione źródła, napisał, że Jared Kushner i Steve Witkoff przedstawili ten pomysł we wrześniu, podczas wizyt w Moskwie i Kijowie. ^[1][2] Rosyjski gaz miałby płynąć istniejącymi gazociągami przez Ukrainę, a sprzedawałby go amerykański podmiot. ^[3]

Wpływy trafiłyby na rachunek zastrzeżony w państwie trzecim, żeby Kreml nie mógł finansować z nich wojny. ^[1] W zamian Rosja ograniczyłaby ataki na ukraińską energetykę, a Ukraina powstrzymałaby się od uderzeń w rosyjskie obiekty naftowe i gazowe. ^[3]

Reakcje w Europie były ostre. Wysoki rangą urzędnik z państwa skandynawskiego stwierdził, że powrót do tych zakupów przeczyłby wszystkiemu, za czym opowiadają się Europejczycy. Urzędnik z dużego państwa europejskiego porównał plan do poświęcenia Czechosłowacji przez Neville’a Chamberlaina. ^[1]

Kontekst

Tranzyt przez Ukrainę ustał 1 stycznia 2025 r., gdy wygasła umowa, a Kijów odmówił jej przedłużenia z powodu rosyjskiej agresji. ^[3] Państwa UE uzgodniły pełne wycofanie rosyjskiego LNG do 1 stycznia 2027 r. ^[1], a zakupy gazu z Rosji mają zakończyć się do końca 2027 r. ^[3][4] Taka sprzedaż napotkałaby więc poważne przeszkody prawne. ^[2]

Amerykanie przedstawiają plan jako sposób na niższe ceny przed zimą, a magazyny są słabo wypełnione. ^[1] Niemcy, które mają ponad 20% pojemności magazynowej UE, 1 listopada miały je zapełnione w 61%, przy celu 80%. ^[2]

Według WSJ plan odłożono, gdy Ukraina pod naciskiem Trumpa jednostronnie wstrzymała ataki na rosyjskie rafinerie. Ukraińskie siły niedawno je wznowiły, więc pomysł może wrócić. ^[4] W tle są też rozmowy o udziale amerykańskiego inwestora w projektach Nord Stream. ^[1]

Kluczowe pytanie

Czy kryzys cenowy i presja Waszyngtonu osłabią europejskie postanowienie, by nie wracać do rosyjskiego gazu?

Administracja Trumpa liczy, że opór okaże się „mniej sztywny, niż się wydaje”. ^[1] Nie wiadomo też, czy Moskwa w ogóle przyjęłaby warunki, bo wcześniej odrzucała ograniczenia ataków na infrastrukturę energetyczną. ^[3]

Scenariusze

To nasza ocena, a nie prognoza ze źródeł.

Co to oznacza dla Polski

Dla Polski, jak dla całej UE, to wybór między możliwą ulgą w cenach a powrotem zależności, którą Rosja wykorzystywała już jako polityczną dźwignię. ^[3] Naszym zdaniem warto obserwować przede wszystkim, czy w UE pojawią się propozycje wyjątków od harmonogramu oraz czy rozmowy o gazie zostaną powiązane z warunkami pokoju w Ukrainie.